Hai tuần đưa Hibernian từ lịch sử xuống vực thẳm: Vấn đề không còn là chuyện xui rủi
Hibernian vừa trải qua chuỗi ba thất bại đầy bất ổn: bị Gent loại ở vòng play-off Conference League dù chỉ cách vòng bảng sáu phút, thua Hearts ở derby Edinburgh, rồi gục ngã thiếu sức sống trước St Johnstone. Mấu chốt là thiếu bản lĩnh tập thể, tuyến giữa không sáng tạo và đội hình được xây không theo triết lý chiến thuật rõ ràng. Sự kiện chính: - Hibernian bị Gent ngược dòng, dừng bước ở vòng play-off Conference League mùa thứ hai liên tiếp. - Hibernian thua Hearts trong trận derby Edinburgh đầu tiên của mùa giải tại Easter Road. - Hibernian thất bại thiếu sức sống trước St Johnstone trên sân khách ở Perth. - David Gray bị người hâm mộ chỉ trích vì đội bóng rơi vào khủng hoảng phong độ. Nguồn: Nội dung phân tích từ bài viết gốc về Hibernian sau trận thua St Johnstone, mùa giải 2025/26.
Hai tuần trước, bóng đá Scotland được nghe một câu chuyện cổ tích mang tên Hibernian. Đội bóng của David Gray chỉ còn cách vòng bảng Conference League đúng sáu phút. Sáu phút. Không phải sáu trận, không phải sáu tháng, mà là sáu phút đồng hồ để cả một thế hệ cổ động viên có thể nói rằng họ đã chứng kiến điều chưa từng xảy ra trong lịch sử câu lạc bộ. Rồi quả bóng lăn, những đường chuyền cuối cùng bị cắt, và Gent bước lên nhận tất cả. Hibernian gục ngã ở rào cản cuối cùng, giống hệt mùa trước.
Một tuần sau, họ thắng Dundee để tìm lại chút nhịp thở. Nhưng trận derby Edinburgh đầu tiên của mùa giải gọi tên họ, và Hearts không cần lời khích bác nào để biến Easter Road thành nơi chất chứa nỗi đau. Đến cuối tuần, St Johnstone chỉ cần một buổi chiều tầm thường để đẩy Hibernian vào cuộc khủng hoảng thật sự. Hãy gọi đó là vận rủi nếu bạn muốn. Nhưng với những ai đã ngồi trước màn hình hoặc trên khán đài ở Perth, họ biết rằng vận rủi không bao giờ lặp lại nhiều lần đến vậy nếu không có một cấu trúc mục nát bên dưới.
Ba trận đấu, ba kiểu gục ngã, nhưng cùng một căn bệnh: Hibernian không còn biết cách giành lại thế trận khi đối thủ đẩy họ vào chân tường. Người ta có thể nói về lịch thi đấu dày đặc, về chấn thương, về những quyết định gây tranh cãi của trọng tài. Nhưng nhìn từ bên ngoài, chuỗi trận vừa qua không phải là một tai nạn. Đó là cuốn nhật ký phơi bày những khiếm khuyết đã tồn tại từ rất lâu, chỉ chờ thời điểm căng thẳng nhất để bùng phát.
Trận đấu với Gent có thể được kể lại theo cách bi thảm. Hibernian đã chơi đủ tốt trong phần lớn thời gian để khiến đối thủ Bỉ bối rối. Họ có bàn thắng, có thế trận, có cảm giác rằng ngày lịch sử đang đến gần. Nhưng bóng đá đỉnh cao không trao phần thưởng cho ý định. Khi Gent tăng tốc trong khoảng mười lăm phút cuối, Hibernian co rúm lại như một đội bóng nhỏ bé lần đầu bước ra biển lớn. Họ không dám cầm bóng, không dám pressing, không dám thực hiện những đường chuyền dài để giải thoát áp lực. Họ chỉ đứng nhìn quả bóng lăn quanh vòng cấm và cầu nguyện cho tiếng còi kết thúc.
Điều đáng sợ nhất trong trận Gent không phải là hai bàn thua muộn. Điều đáng sợ nhất là cách các cầu thủ Hibernian phản ứng khi đối mặt với khó khăn. Không ai đứng ra chỉ huy hàng phòng ngự. Không ai xông lên để phạm lỗi chiến thuật đúng lúc. Không ai giữ bóng ở góc sân để đốt thời gian một cách thông minh. Họ như một tập thể đang chờ đợi điều gì đó tồi tệ xảy ra, và điều tồi tệ đã đến. Bóng đá là môn thể thao của những quyết định được thực hiện trong tích tắc, nhưng cũng là môn thể thao của những thói quen được hình thành qua nhiều tháng luyện tập. Thói quen của Hibernian trong những thời điểm then chốt là sợ hãi, và sự sợ hãi ấy phát ra rất rõ trên sân.
Trận derby với Hearts một tuần sau đó không cần bàn thắng để nói lên tất cả. Ngay từ những phút đầu tiên, Hearts cho thấy họ hiểu trận đấu này quan trọng thế nào. Họ pressing dữ dội, tranh chấp từng điểm rơi thứ hai và không cho Hibernian có một giây bình yên. Hibernian cố gắng chơi bóng ngắn từ tuyến dưới nhưng bóp nghẹt bởi sức ép nghẹt thở. Họ chuyền hỏng liên tục, đưa bóng vào chân đối thủ hoặc phất dài một cách vô vọng lên phía trên. Hàng tiền vệ biến mất khỏi trung tâm sân. Những cầu thủ chạy cánh bị cô lập, buộc phải tự tạo đột biến bằng những tình huống đi bóng cá nhân rời rạc. Và khi đội chủ nhà cần một khoảnh khắc thiên tài để cứu vãn thế trận, không ai đủ bản lĩnh để làm điều đó.
Thất bại trước Hearts có thể được biện minh bằng sức ép của một trận derby. Nhưng trận đấu với St Johnstone trên sân khách đã xóa tan mọi lý do bao biện. St Johnstone không phải là đội bóng vượt trội về đẳng cấp. Họ không có những cá nhân sáng tạo hay hàng công đáng sợ. Họ chỉ làm điều tối giản: chơi kỷ luật, chiến đấu hết mình và chờ đợi Hibernian tự sụp đổ. Và Hibernian đã làm đúng như vậy. Họ cầm bóng nhiều hơn nhưng cầm bóng vô hại. Họ thực hiện những đường chuyền ngang, chuyền về, rồi một lần nữa không biết phải làm gì khi đối thủ lùi sâu thành hai lớp phòng ngự. Những cú sút xa không có ai di chuyển để tạo khoảng trống. Những tình huống tạt bóng từ cánh trở nên vô nghĩa khi trong vòng cấm chỉ có một mình tiền đạo, lọt thỏm giữa rừng trung vệ áo xanh.
Nhìn từ khán đài, người ta có thể dễ dàng chỉ trích David Gray. Áp lực dành cho một huấn luyện viên trẻ ở một câu lạc bộ giàu truyền thống như Hibernian luôn rất khắc nghiệt. Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào cách đội bóng vận hành, câu chuyện không đơn giản chỉ là chuyện sa thải hay giữ ghế. Hibernian đang phải trả giá cho một mùa hè chuyển nhượng thiếu định hướng. Họ mang về những cầu thủ có chất lượng cá nhân, nhưng không ai giải quyết được vấn đề lớn nhất ở tuyến giữa: thiếu một người có khả năng nhận bóng dưới áp lực, xoay người và mở ra hướng tấn công. Mọi pha bóng đều đi qua những khu vực an toàn, và khi đối thủ phong tỏa hai biên, Hibernian không còn phương án nào khác ngoài việc chuyền bóng cho nhau ở phần sân nhà.
Sau nhiều năm theo dõi bóng đá Scotland, tôi nhận ra một điều: những đội bóng như Hibernian thường không sụp đổ chỉ vì một quyết định sai lầm của huấn luyện viên. Họ sụp đổ vì cả bộ máy đã tạo ra một môi trường thiếu sự cạnh tranh nội bộ. Khi đội một thi đấu tệ nhưng không có ai ở đội trẻ hoặc băng ghế dự bị đủ sức gây sức ép để chiếm suất đá chính, các cầu thủ tự mãn. Họ biết rằng dù có mắc lỗi, vị trí của họ vẫn an toàn. Một đội bóng có chiều sâu không bao giờ cho phép phong độ tệ kéo dài nhiều trận. Hibernian hiện tại không có chiều sâu đó, hoặc nếu có, huấn luyện viên không đủ tin tưởng để sử dụng.
Trận đấu với St Johnstone cho thấy sự bất lực trong cách Hibernian xử lý tình huống bị dẫn bàn. Họ trở nên vô tổ chức, vội vã, và mất kiểm soát cảm xúc. Cầu thủ chạy nhiều hơn nhưng chạy không có ý đồ. Những pha phối hợp trở nên gấp gáp và thiếu chính xác. Ban huấn luyện cố gắng thay người để tăng cường sức tấn công, nhưng những cầu thủ được tung vào sân cũng mang cùng một cấu trúc tư duy: nhận bóng, quan sát, rồi chuyền về hoặc sút xa vô hại. Không có ai dám đột phá vào trung lộ, không có ai dám thực hiện đường chuyền quyết định cuối cùng. Đội bóng chết trên sân không phải vì thể lực, mà vì tinh thần đã buông xuôi từ rất sớm.
Người ta có thể nói rằng Hibernian đã gặp phải một giai đoạn khó khăn trùng hợp với lịch thi đấu khắc nghiệt. Gent là đối thủ mạnh hơn, Hearts là trận derby luôn tiềm ẩn bất ngờ, St Johnstone thi đấu trên sân nhà với khát khao thoát khỏi nhóm cuối bảng. Nhưng nhìn vào chi tiết, Hibernian không thua vì đối thủ quá xuất sắc. Họ thua vì chính mình không có câu trả lời khi trận đấu đi vào những tình huống khó khăn nhất. Sự khác biệt giữa một đội bóng tầm trung và một đội bóng có tham vọng châu Âu nằm ở khả năng giành điểm kể cả khi không chơi tốt. Hibernian đang đánh mất khả năng đó một cách đáng báo động.
Nói điều này không có nghĩa là David Gray không có lỗi. Ông cần chịu trách nhiệm về việc không tạo ra một lối chơi rõ ràng hơn, không dám mạnh tay loại bỏ những cái tên đang đánh mất phong độ, không xoay vòng đội hình đủ hợp lý để giữ sự tươi mới cho các trụ cột. Những quyết định thay người của ông ở nhiều thời điểm bị đặt dấu hỏi lớn. Nhưng quy kết mọi thất bại cho một mình huấn luyện viên sẽ che giấu những vấn đề nằm ở tầng sâu hơn. Hibernian từng thay huấn luyện viên nhiều lần trong những năm gần đây. Và sau mỗi lần thay người, đội bóng vẫn lặp lại cùng một kịch bản: khởi đầu đầy hứa hẹn, sa sút vào giữa mùa, rồi gục ngã ở những thời điểm mang tính bước ngoặt. Điều đó cho thấy vấn đề không nằm ở riêng ai ngồi trên ghế chỉ đạo.
Điểm mù thực sự của Hibernian là họ đang xây dựng đội hình theo cảm tính, không theo một triết lý chiến thuật nhất quán. Họ mua sắm dàn trải, ưu tiên những cái tên có thể bán được hơn là những mảnh ghép bổ trợ cho nhau. Một đội bóng có thể sở hữu nhiều cầu thủ giỏi nhưng vẫn thi đấu tệ nếu những cầu thủ đó không tạo thành một tập thể. Bóng đá hiện đại đòi hỏi sự ăn khớp giữa các tuyến, sự hiểu nhau trong từng khoảnh khắc pressing, sự nhất quán trong cách triển khai bóng từ phần sân nhà. Hibernian đang thiếu tất cả những điều đó, và nhìn vào cách họ phòng ngự trong những phút cuối trận đấu với Gent có thể thấy rõ một tập thể rời rạc.
Cổ động viên Hibernian có quyền đặt ra những câu hỏi thẳng thắn. Họ không nên bị coi là những kẻ thiếu kiên nhẫn hay quá khắt khe. Một câu lạc bộ có bề dày lịch sử, có sân vận động đầy đam mê và có sự ủng hộ cuồng nhiệt đến từ thành phố Edinburgh xứng đáng nhận được nhiều hơn những màn trình diễn thiếu sức sống như vậy. Người hâm mộ có thể chấp nhận một đội bóng thua vì đối thủ quá mạnh, nhưng họ sẽ không bao giờ chấp nhận một đội bóng đầu hàng trước thử thách. Những gương mặt thất thần trên khán đài ở Perth không phải là biểu hiện của sự tức giận nhất thời, mà là sự vỡ mộng của những người đã tin tưởng quá nhiều vào một dự án đang thiếu những nền móng vững chắc.
Để thoát khỏi cuộc khủng hoảng này, Hibernian không cần một cuộc cách mạng hay một lời kêu gọi hùng hồn. Họ cần những quyết định lạnh lùng và thực dụng. Cần một cuộc đánh giá trung thực về chất lượng đội hình, về mức độ cống hiến của từng cầu thủ, về việc ai thực sự muốn khoác áo câu lạc bộ trong những thời điểm khó khăn. Cần một kế hoạch chiến thuật rõ ràng hơn thay vì những toan tính mang tính đối phó từng trận. Và trên hết, các cầu thủ cần nhìn lại chính mình trước khi đổ lỗi cho huấn luyện viên, lịch thi đấu hay bất kỳ yếu tố ngoại cảnh nào khác.
Thế giới bóng đá không thiếu những đội bóng từng trải qua chuỗi trận tồi tệ rồi vùng lên mạnh mẽ. Nhưng điểm chung của những cuộc hồi sinh đó luôn là một sự thay đổi về tư duy, không chỉ về nhân sự. Hibernian cần tìm lại bản sắc của mình, thứ bản sắc đã giúp họ tiến gần đến lịch sử trong suốt mùa hè. Nếu họ tiếp tục đi vào lối mòn của những lời biện minh, mùa giải này sẽ trôi qua một cách lãng phí, và câu chuyện về sáu phút trước Gent sẽ mãi là câu chuyện của những điều ước chưa thành.
Trận gặp St Johnstone không phải là dấu chấm hết. Mùa giải vẫn còn rất dài và Hibernian vẫn còn đủ thời gian để sửa sai. Nhưng bóng đá luôn vận hành theo một quy luật khắc nghiệt: cơ hội không chờ đợi những kẻ do dự. Mỗi trận đấu trôi qua mà không có sự cải thiện là một cánh cửa dẫn đến lịch sử đang khép lại thêm một chút. Liệu David Gray và các học trò có đủ bản lĩnh để ngăn cánh cửa đó đóng sập? Câu trả lời sẽ đến trong những trận đấu tiếp theo, nhưng với những gì đã diễn ra trong hai tuần qua, ngay cả những cổ động viên lạc quan nhất cũng không dám chắc chắn điều gì.
