Marathon của Bungie rẽ sang ba chế độ: một canh bạc về bản sắc và một con số không ai công bố

Tháng 10 và tháng 12. Bungie ghi rõ hai mốc ấy trong lộ trình Marathon: Nightfall Refresh tháng 10, Symbiosis tháng 12. Phía sau hai cái tên ấy là một sự thật đã được chính ban lãnh đạo thừa nhận — lượng người chơi của Marathon chưa đạt đến mức họ mong đợi.

Điều khiến tôi dừng lại lâu hơn cả không phải việc một tựa game không đạt kỳ vọng. Chuyện đó xảy ra mỗi mùa. Mà là cách nó được công bố. Trong lá thư mang tên Chương tiếp theo của Bungie, Giám đốc studio Poria Torkan và Trưởng sản phẩm kiêm tổng quản Marathon, Josh Deane, nói về kỳ vọng, về định hướng, về tầm nhìn. Họ không đưa ra một con số nào.

Tôi nhìn con số, rồi nhìn kết quả, và học cách không tin cả hai. Không tin con số, vì ở đây nó thậm chí chưa được đưa ra. Không tin kết quả, vì kết quả cũng chỉ là một cách kể khác của người ngồi trong cuộc.

Bối cảnh: một chế độ, một lời hứa, và một dòng tài nguyên chảy ngược

Marathon được định vị là extraction shooter — dòng game nơi người chơi ùa vào bản đồ, nhặt nhạnh chiến lợi phẩm, rồi phải trích xuất an toàn để giữ được những gì mình kiếm. Cái lõi của nó là rủi ro đi kèm phần thưởng: vào được thì ăn cả, chết giữa đường thì mất trắng. Đây là bản sắc mà đội ngũ phát triển gọi là những khác biệt đáng được trân trọng.

Trước khi Marathon ra mắt, một lượng lớn nhân sự và tài nguyên đã được chuyển từ Destiny 2 sang. Thời điểm đó trùng với giai đoạn cuối trong kế hoạch vòng đời của Destiny 2. Bungie phủ nhận Marathon được xây để kế tục Destiny. Đó là một tuyên bố về định vị, và nó đặt ra ngay một câu hỏi: nếu không kế tục, thì dòng tài nguyên chảy sang kia để làm gì?

Sự thật là, khi bạn dồn nguồn lực từ một tựa game đang ở cuối chu kỳ sang một tựa mới, bạn đang đặt cược vào một điểm rơi. Với Marathon, điểm rơi ấy chưa đến. Game ra mắt trong sự khen ngợi của giới phê bình, nhưng lượng người chơi không đông như kỳ vọng, và quan trọng hơn — không ở lại.

Đây là biến số mà mọi mô hình dữ liệu về ra mắt thành công đều bỏ qua. Người ta đo lượng người chơi đầu tiên, đo điểm đánh giá, đo độ phủ truyền thông. Nhưng thứ quyết định vòng đời một game dịch vụ là tỷ lệ giữ chân, và tỷ lệ giữ chân không xuất hiện trong bất kỳ buổi ra mắt hào nhoáng nào. Nó chỉ lộ ra sau vài tuần, khi đám đông đã rút và chỉ còn lại nhóm người thật sự gắn bó.

Một con số chỉ đúng khi bối cảnh của nó không bị đánh cắp. Ở đây, bối cảnh bị đánh cắp ngay từ đầu — vì con số đã không xuất hiện.

Điểm lõi: phản ứng lộ ra qua ba chế độ

Phản ứng của Bungie không phải là một bản vá cân bằng. Đó là một lần định nghĩa lại phạm vi sản phẩm.

Trong năm đầu, Marathon sẽ có ba loại trải nghiệm: PvE hợp tác, PvP cạnh tranh, và PvPvE — tức vừa chống người, vừa chống môi trường. Nightfall Refresh mở màn vào tháng 10. Symbiosis tháng 12 mang đến PvE vĩnh viễn. Ban lãnh đạo gọi đó là cho người chơi nhiều quyền kiểm soát hơn trong cách họ tương tác với thế giới, là một trải nghiệm sinh tồn sâu hơn.

Cách diễn giải này có lý, cho đến khi ta đặt nó cạnh những tín hiệu đã có. Giới chê thì khen, người chơi thì không ở lại. Khoảng cách giữa hai tín hiệu ấy thường không đến từ chất lượng gameplay — nó đến từ độ sâu nội dung ở giai đoạn hậu ra mắt, và từ việc người chơi nhanh chóng cạn lý do để quay lại. Nếu nguyên nhân đúng là vậy, thì thêm ba chế độ không giải quyết vấn đề gốc. Nó chỉ chia nhỏ nguồn lực đang có.

Tôi từng chứng kiến một đội bóng thay đổi sơ đồ chỉ để làm vừa lòng khán giả, và kết quả là mất luôn bản sắc phòng ngự vốn có. Ban đầu là một trận thắng nhọc. Rồi là một chuỗi trận không thắng. Đến khi họ muốn quay lại, cái lõi cũ đã không còn nguyên vẹn. Việc mở rộng để tăng trưởng luôn có một cái giá. Với một tựa extraction shooter, cái giá đó là chính cái lõi extraction.

Điều đáng chú ý là trong toàn bộ lộ trình, chỉ có một mục mang hơi hướng thể thao điện tử: PvP cạnh tranh. Nhưng không có xếp hạng, không có giải đấu, không có hạ tầng khán giả nào được nhắc tới. Một chế độ cạnh tranh không tự sinh ra một môn thể thao.

Góc phản trực giác: kẻ trung thành không phải kẻ đông

Bungie nói họ muốn mang đến nhiều trải nghiệm hơn. Nhưng người hâm mộ trung thành — nhóm nhỏ đã chọn yêu Marathon vì sự khác biệt của nó — đang nhận một thông điệp khác: rằng cái khác biệt ấy cần được pha loãng để phục vụ một nhóm đông hơn.

Có một sự thật về các cộng đồng game thủ: họ không giận vì game khó, họ không giận vì game lạ. Họ giận khi thứ mình đã gắn bó bị thay đổi vì người khác. Cái chết của một tựa game dịch vụ hiếm khi đến từ một bản vá dở. Nó đến từ việc tựa game đánh mất nhóm người sẽ không bỏ đi.

Đó là lý do tôi không hoàn toàn lạc quan với con đường ba chế độ. Nếu không có số liệu giữ chân cụ thể, mọi tuyên bố về tầm nhìn mới chỉ là một lời hứa đang chờ được kiểm chứng. Không có con số người chơi đồng thời, không có tỷ lệ chuyển đổi, không có dữ liệu về việc người chơi rời đi ở giai đoạn nào. Chúng ta đang nghe một câu chuyện không có chú thích dữ liệu.

Và khi câu chuyện thiếu dữ liệu, cái còn lại thường là kỳ vọng — thứ dễ bị đẩy lên cao rồi vỡ.

Điểm mù thực thi: một năm, ba chế độ, và một dòng tài nguyên mỏng đi

Vấn đề lớn nhất không phải là ý tưởng. Là thời gian và nguồn lực.

Một năm để triển khai ba loại trải nghiệm, trong đó có một chế độ vĩnh viễn cần nội dung liên tục, là bài toán không nhỏ với bất kỳ studio nào. Trong khi đó, việc rút nhân sự khỏi Destiny 2 đã làm dòng tài nguyên của tựa game ấy mỏng đi. Bungie giờ phụ thuộc nhiều hơn vào việc Marathon phải sống lại — một rủi ro tập trung danh mục mà nhà đầu tư nào cũng nhìn thấy, kể cả khi studio không nói thẳng.

Điều tôi luôn tự hỏi trong những tình huống như thế này: nếu đội ngũ đã chọn công bố lộ trình gấp như vậy, áp lực đằng sau là gì? Một thông điệp được viết bởi chính lãnh đạo, gửi tới cộng đồng, thường không ra đời trong một buổi sáng đẹp trời. Nó ra đời khi có một mốc thời gian tài chính đang đến gần.

Có một khả năng khác ít được nhắc tới: sự bão hòa của thị trường. Dòng extraction shooter những năm gần đây chật hơn nhiều so với vài năm trước. Người chơi có ít thời gian, nhiều lựa chọn, và khả năng chịu đựng những bản ra mắt thiếu chỉn chu thấp hơn. Nếu nguyên nhân nằm ở đây, thì việc Bungie xoay trục nội bộ chỉ là phần nổi. Phần chìm là cả một ngành đang đánh giá lại các canh bạc thể loại của mình.

Và ở một nơi khác, cách ngành này xử lý sai phạm lại cho ta một thước đo trái ngược. PUBG gần đây đưa ra án cấm thi đấu toàn cầu với hai tuyển thủ Himass và TanVuu, kéo theo làn sóng phản ứng dữ dội, lời xin lỗi gây tranh cãi từ KRAFTON, bình luận trên VTV3, và hơn 4,1 triệu chữ ký từ cộng đồng người hâm mộ Việt Nam. Đó là một câu chuyện về quản trị và liêm chính thi đấu — một chủ đề hoàn toàn khác với việc Bungie đang làm với Marathon. Nhưng nó nhắc ta một điều: khi một cộng đồng đủ đông, nó có quyền đòi con số và đòi câu trả lời. Khi cộng đồng còn nhỏ, nó chỉ được nghe một lá thư.

Điểm đáng theo dõi: tín hiệu vòng tiếp theo

Tháng 10 và tháng 12 sẽ là hai bài kiểm tra thật. Không phải bài kiểm tra về việc Marathon có hay không, mà về việc người chơi có quay lại và ở lại hay không. Nếu Nightfall Refresh giữ được chân người chơi cũ, và Symbiosis kéo được nhóm mới mà không làm nhóm cũ rời đi, thì Bungie đã thắng cược. Nếu không, cái còn lại sẽ là một đội ngũ đã tiêu gần hết đạn vào một mục tiêu đang di chuyển.

Có một khả năng đang mở ra sau bức màn: dòng PvP cạnh tranh. Đây là điểm duy nhất trong toàn bộ lộ trình có thể chạm tới hệ sinh thái thể thao điện tử. Nhưng chưa có xếp hạng, chưa có giải đấu, chưa có hạ tầng khán giả. Muốn có một môn thể thao, cần luật, cần giải, và cần một câu chuyện mà người ngoài sân muốn theo dõi.

Tôi vào nghề vì những con số, nhưng ở lại vì những câu chuyện mà con số không kể. Câu chuyện của Marathon lúc này là một câu chuyện có quá nhiều chỗ trống để điền. Không có con số người chơi, không có tỷ lệ giữ chân. Chỉ có một lộ trình, một lá thư, và ba chế độ đang gấp rút hoàn thiện.

Nếu phải đặt một cược, tôi sẽ không đặt vào việc Marathon có sống lại hay không. Tôi sẽ đặt vào việc liệu có ai đó — trong nội bộ Bungie, hay trên thị trường — dám công bố con số thật, và để con số ấy quyết định thay cho những cái tên đẹp như Nightfall và Symbiosis. Bởi ở cuối mỗi mùa giải, điều duy nhất không thể giả được không phải là kế hoạch. Là tỉ số.